Wijsheid en hoogbegaafdheid

December 22, 2016

Openingsavond was de keynote voor Prof. Sternberg en hij had het erover dat hoogbegaafden ook echt wel eens domme dingen kunnen doen. Hoogbegaafd zijn staat niet zomaar gelijk aan wijs zijn en je wijs gedragen. Sternberg riep dan ook op om in de opvoeding en educatie van hoogbegaafden meer in te zetten op wijs gedrag.

Hoogbegaafde kinderen kunnen heel wijs uit de hoek komen. Ze vertonen meer onrechtvaardigheidsgevoel bij situaties die voor anderen logisch lijken, ze leven zich vaak sterker in. En toch leren we ze dat ook weer een beetje af, misschien.

 

Een wijs kind kan best uitdagend zijn, soms zegt men mij zelfs dat het kind zich arrogant gedraagt. Wijze kinderen wegen ook alle mogelijkheden af: is dit het juiste om te doen of moet ik ook met die en dat rekening houden? Het maakt dat ze daarin zichzelf en de eigen noden aan de kant schuiven om goed te doen voor de ander.

 

Een voorbeeld:

Mieke weet enkele examenvragen, ze ging op bijles en de leerkracht heeft haar in niet zoveel woorden duidelijk gemaakt wat er echt wel belangrijke leerstof is en dat dit mogelijk wel eens een examenvraag zou kunnen zijn. Mieke voelt zich daar in eerste plaats wel blij mee, stelt zich daar zelfs geen vragen bij. Maar dan komt haar beste vriendin bij haar om hulp vragen: ze weet helemaal niet hoe te beginnen. Zal Mieke haar helpen en de examenvragen doorspelen of juist niet en het voordeel voor zichzelf houden?

 

Dit soort dilemma's komen bij hoogbegaafde kinderen wel vaker voor. Ze willen aan de ene kant het vertrouwen niet schaden, tegelijk vinden ze het ook niet zo OK dat zij inside information hebben en de ander niet.

Peter blijft na het overleg nog wat nakaarten met zijn baas. Hij wordt uitgenodigd om samen nog ene te gaan drinken. Daar gaat het al snel over zijn directe collega en diens niet steeds correcte gedrag (in de ogen van de baas). De man laat vallen dat de collega binnenkort op het matje wordt geroepen, daar kunnen zelfs nare gevolgen van komen. Wat zal Peter doen, openlijk delen met zijn collega - ook al weet hij niet precies wat de gevolgen dan wel zullen zijn én wie weet, misschien gebruikt zijn baas hem wel in de strategie om de collega wat op te jutten (want zo kent hij hem wel) - of zal Peter het zo laten?

 

Wat we bij hoogbegaafden vaak zien is dat dergelijke voorvallen blijven hangen. Ze piekeren over het juiste gedrag en dan vooral over de vraag: wat is het juiste om te doen? Zou ik dit willen weten, kan ik überhaupt helpen door mijn info te delen, hoe zou ik mij daarbij voelen als... We merken daarbij dat ze niet steeds begrepen worden door de volwassenen die hen begeleiden. Wijsheid is niet steeds de meest pragmatische beslissing, het zorgt er wel eens voor dat je jezelf daarbij lijkt tekort te doen door meer rekening te houden met de ander dan met je e